Dziecko traci motywację do treningów? 5 przyczyn i 3 kroki, które naprawdę pomagają

Czas na trening. „Chodź, jedziemy.” A on: „Nie chcę. Boli mnie brzuch”. Co robisz – nalegasz, denerwujesz się, ulegasz? To jeden z najważniejszych momentów w sportowym życiu Twojego dziecka. Pokażę Ci 5 głównych powodów, dla których dzieci tracą motywację, i 3 konkretne kroki, które naprawdę pomagają – z 20 lat doświadczeń trenerskich.

Cześć! Nazywam się Rafał Chechelski, od ponad 20 lat prowadzę treningi z dziećmi w Polonii Kraków. Jestem też ojcem trójki dzieci – mój najstarszy syn jest już dorosły. To zapis dwudziestego trzeciego odcinka serii dla rodziców.

Dziś o czymś, z czym prędzej czy później zetknie się praktycznie każdy rodzic małego sportowca. O utracie motywacji. O tym momencie, kiedy dziecko, które kiedyś z uśmiechem biegało na treningi, nagle nie chce iść. Mówi, że jest zmęczone, że boli go brzuch, że sport jest nudny.

Widziałem to setki razy. Widziałem rodziców, którzy w tej sytuacji nalegali. Innych, którzy zmuszali. Takich, którzy natychmiast rezygnowali i wypisywali dziecko z zajęć. I takich, którzy przeszli przez kryzys i ich dzieci trenują do dziś. Dziś pokażę Ci tę trzecią drogę.

Najpierw przyczyny – bo bez nich techniki nie zadziałają

Jeśli nie wiemy, DLACZEGO dziecko traci motywację, żadne techniki nie pomogą na dłuższą metę. Pięć głównych powodów.

Powód 1. Za duża presja

Powód, który widzę najczęściej i który najbardziej boli. Bo z jednej strony wynika z miłości. Chcemy dla dziecka jak najlepiej, widzimy w nim potencjał, kibicujemy mu, angażujemy się w każdy mecz. I gdzieś po drodze ta miłość zaczyna ciążyć dziecku jak kamień u szyi.

Presja nie musi być krzykliwa. Może być bardzo cicha.

Może być pytaniem „jak poszło” zadanym zaraz po wyjściu z szatni – zanim dziecko zdąży przetworzyć, co przeżyło. Dzieci są niezwykle czułe na emocje rodziców. Gdy dziecko czuje, że jego wyniki sportowe wpływają na Twój nastrój – sport przestaje być zabawą. Staje się obowiązkiem wobec Ciebie.

Powód 2. Porównywanie do innych

„Oni biegają szybciej”. „On lepiej opanował ten element”. „Twój kolega z drużyny zdobył dwa gole, a Ty siedziałeś na ławce”.

Te zdania mogą być powiedziane ze smutkiem albo jako motywacja. Efekt zawsze ten sam. Dziecko czuje, że jest niewystarczające, że jego naturalne tempo rozwoju jest „zbyt słabe”. Że sport to miejsce, gdzie ono jest gorsze od innych.

A wiemy, co robi człowiek – dziecko czy dorosły – który trafia w miejsce, gdzie czuje się gorszy: unika tego miejsca.

Powód 3. Dziecko nie widzi własnego postępu

Mniej oczywisty, ale bardzo ważny powód. Dzieci rozwijają się nierównomiernie. Są tygodnie intensywnego postępu i tygodnie, gdy pozornie nic się nie zmienia. Mamy wrażenie, że dziecko stoi w miejscu, a czasem nawet się cofa.

Widziałem to wiele razy jako trener. Jeśli dziecko nie dostanie narzędzi, żeby zobaczyć własny rozwój – zaczyna myśleć, że się nie poprawia. A jeśli się nie poprawia, to po co się starać?

Wszyscy potrzebujemy poczucia, że nasz wysiłek ma sens. Dzieci potrzebują tego bardziej niż dorośli.

Powód 4. Źle dopasowany poziom (za trudno albo za łatwo)

Obie skrajności rozbijają motywację:

• Za trudno: dziecko ciągle nie nadąża, popełnia błędy, jest ostatnie. Traci wiarę w siebie.
• Za łatwo: ćwiczenia są dla niego za proste, szybko się nudzi.

Optymalny poziom motywacji to wtedy, kiedy zadanie jest ODROBINĘ powyżej aktualnych możliwości dziecka. Wyzwaniem – ale osiągalnym. Psycholodzy nazywają to stanem „flow”. Człowiek jest pochłonięty tym, co robi, i czerpie z tego prawdziwą radość.

Powód 5. Po prostu zmęczenie

Szkoła, lekcje, treningi, zajęcia dodatkowe, dojazdy. Życie wielu dzieci jest napakowane obowiązkami – czasem ponad miarę.

Gdy dziecko jest chronicznie zmęczone, pierwszą rzeczą, którą odrzuca, jest to, co najmniej obowiązkowe. Sport zwykle ląduje przed szkołą na liście rzeczy do rezygnacji. Zmęczenie to NIE słabość – to sygnał organizmu, że potrzebuje odpoczynku.

O dawkowaniu treningów wg wieku pisałem w osobnym wpisie – „Ile naprawdę powinno trenować dziecko”.

Trzy kroki, które naprawdę pomagają

Krok 1. Zrób przerwę

Wiem, że to brzmi dziwnie z ust trenera. I wiem, że pierwsza myśl wielu rodziców brzmi: „Nie mogę odpuścić, bo jeśli raz odpuszczę, to będzie tak regularnie”.

Rozumiem ten lęk. Ale daję Ci inne spojrzenie. Tygodniowa przerwa od sportu to NIE tragedia. To NIE porażka. To może być inteligentna decyzja rodzica, który rozumie, że regeneracja emocjonalna jest tak samo ważna jak fizyczna.

Tydzień przerwy może zresetować nastawienie dziecka i dać mu TĘSKNOTĘ za aktywnością. A ta tęsknota to najlepsze paliwo dla motywacji.

Powiedz dziecku prosto:

„Widzę, że jesteś zmęczony. Może weźmiesz tydzień przerwy i potem zobaczymy, jak będziesz się czuł.”

Nie dramatyzuj. Nie rób z tego wielkiej decyzji. To po prostu tydzień odpoczynku po to, żeby wzbudzić chęć powrotu.

Krok 2. Porozmawiaj BEZ presji

Słowo klucz: BEZ presji. Rozmowa, której celem jest dowiedzenie się, co dziecko czuje – nie rozmowa, która ma go przekonać, żeby dalej trenowało. To fundamentalna różnica.

Jak ją przeprowadzić:

• NIE siadaj naprzeciwko dziecka. Nie patrz mu w oczy. To pozycja przesłuchania – dziecko instynktownie się w niej zamyka.
• Zamiast tego – jedźcie razem na coś dobrego. Albo na spacer. Albo zróbcie coś razem przy stole. Rozmowy przy wspólnej aktywności są zawsze głębsze i szczersze niż rozmowy „twarzą w twarz”.
• Pytaj otwarcie i bez emocji: „Co Ci się w treningu podoba? Co Ci się nie podoba? Czy jest coś, co chciałbyś zmienić?”

A potem – naprawdę SŁUCHAJ. Nie planuj odpowiedzi. Kiedy dziecko mówi „nie”, nie zabijaj jego argumentów słowami „tak, ale, ale, ale”. Po prostu przyjmij to, co słyszysz.

Pamiętam chłopca, który powiedział mi, że nie lubi chodzić na treningi, bo jeden kolega z drużyny zawsze się z niego śmieje, gdy nie trafia w piłkę. Jego mama myślała, że syn traci zainteresowanie sportem. On po prostu miał problem z jednym kolegą – nikt go o to wcześniej nie zapytał. Gdyby zapytała, mogłaby porozmawiać z trenerem, który zaradziłby sytuacji.

Krok 3. Przesuń fokus z wyniku na zabawę

Ten krok dotyczy RODZICA – nie dziecka.

Wbrew pozorom bardzo wielu rodziców skupia się o wiele bardziej na wyniku i osiągnięciach niż na tym, czy dziecko dobrze się bawi. A dziecko 6-, 8-, 10-letnie (a często i starsze) powinno przede wszystkim BARDZO DOBRZE BAWIĆ SIĘ na zajęciach.

Motywacja dziecka do sportu zależy w ogromnym stopniu od tego, jak Ty o tym sporcie mówisz. Jak reagujesz na wynik. Jeśli po każdym treningu pytasz „jak Ci poszło”, a Twoja reakcja zależy od odpowiedzi – dziecko czuje gigantyczną presję na to, JAK gra. A powiedzmy sobie szczerze: nie ma to wielkiego znaczenia dla jego przyszłości, jak gra w wieku 6, 8 czy nawet 10 lat.

Pamiętaj

To, jak zareagujesz w chwili, gdy dziecko powie „nie chce mi się iść na trening”, ma ogromne znaczenie. To jest moment, w którym buduje się – albo niszczy – relacja dziecka ze sportem.